Armenian Pataphysics

Isahakyan

Chateau — Fri, 03 May 2024 12:00:58 GMT

ԱՎ. ԻՍԱՀԱԿՅԱՆ

Իմ Նիրվանան

Ես ապրում եմ մեն-մենավոր

Այս լռանիստ անտառում,

Իմ հյուղակն է թավուտի մեջ,

Ուր երգում է ջինջ առուն:

Ես խորհում եմ ներանձնացած

Լռության մեջ գերանդորր,

Հոգիս՝ զվարթ, սիրտս՝ հանգիստ,

Զերծ կրքերից բռնավոր:

Եվ բնության ծերերից դուրս,

Անհունի մեջ անուրջի,

Ես ապրում եմ հավերժաբար

Առանց վշտի ու տենչի:

UMBERTI ECO

Ashotalexus — Thu, 20 Jul 2023 20:07:46 GMT

ՈՒՄԲԵՐՏՈ ԷԿՈ – 1932-2016

ՈՒՄԲԵՐՏՈ ԷԿՈ
Կամ
Աստվածահայտնության պարականոն տարընթերցումը

Իտալացի նշանավոր միջնադարագետ, փիլիսոփա, լեզվաբան, նշանաբան, արձակագիր, մշակութային քննադատ և քաղաքական ու սոցիալական մեկնաբան Ոմբերտո Էկոն առավել հայտնի է 1980 թվականին հրապարակած իր «Վարդի անունը» հանրաճանաչ վեպով , մի յուրատեսակ պատմական միստերիա, որը միավորում է գեղարվեստական գրականության նշանաբանությունը աստվածաշնչյան վերլուծության, միջնադարյան հետազոտությունների և գրականության տեսության հետ: Մոտավորապես նույն խնդիրներն ու թեմաներն են արծարծված նաև 1988-ին լույս ընծայված Էկոյի «Ֆուկոյի ճոճանակը» վեպում: Էկոն նաև մանկական գրքերի, ֆրանսերենից և անգլերենից կատարված թարգմանությունների հեղինակ է: Նա Բոլոնիայի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր էր, որտեղ դասավանդել է իր կյանքի մեծ մասը: Էկոն նշանագիտություն է դասավանդել նաև ԱՄՆ-ի մի շարք համալսարաններում: Դարավերջին նրան մեծ ճանաչում բերեց 1995 թ. հրապարակած «Արմատական ֆաշիզմ» էսսեն, որտեղ Էկոն թվարկում է տասնչորս ընդհանուր հատկանիշները, որոնք, իր կարծիքով, ներառում են ֆաշիստական գաղափարախոսություններ:

Սեմյուել Բաթլեր

Ashotalexus — Thu, 20 Jul 2023 10:06:15 GMT

Սեմյուել Բաթլեր

Paul Valéry, Cahiers II, 1941

Chateau — Mon, 23 Sep 2013 22:54:19 GMT

La Politique est le produit le plus ignoble et le plus néfaste de l’existence des sociétés humaines. Elle séduit inévitablement les esprits à des spéculations dont la matière est la liberté, la vie, les biens des individus considérés en masse, et qui supposent toujours leur passivité et leur docilité obtenues soit par la crainte, soit par la faiblesse d’esprit ; et ceci, quels que soient le système ou le régime qui soient en vigueur, les intentions des politiquants, leur valeur ou leur vertu. C’est une triste nécessité. Toute politique est une volonté de rendre une population conforme à un modèle créé par l’esprit, et de mener les affaires de cette masse comme une affaire d’un seul - ce qui se fait en nommant ce Seul : Nation, Etat, peuple - etc. et en lui attribuant une sorte de sensibilité, de susceptibilité, des appétits, des motifs d’orgueil, de peine, de joie etc., des souvenirs, des regrets et des espoirs - qu’on essaye d’inculquer à tous. Si chacun se croit propriétaire d’un territoire - dont la plupart ne possèdent même pas un mètre carré, chacun est ainsi sensibilisé à l’égard des accroissements ou diminutions de ce territoire et prêt à se battre furieusement pour ou contre ces modifications desquelles cependant il n’a généralement rien à espérer. (Paul Valéry, Cahiers II, 1941)

INTERIM REPORT

Chateau — Sun, 23 Jun 2013 21:25:21 GMT

ՄԻՋԱՆԿՅԱԼ ԶԵԿՈՒՅՑ

Ժամանակները խառն են ու խրթին,

հանգամանքները՝ խիստ փոփոխական,

մարդիկ ապրում են ոնց խելքը բրդի,

ժամանակները շատ են հայկական:

Գաղջ մթնոլորտ է՝ սահմռկեցուցիչ,

օդի ճնշումը գե՛րբացասական,

անդուր վիճակ է՝ եղկ ու հեղձուցիչ,

օդերևույթը շատ է հայկական:

Ձայն բազմացն այսօր ձայնը չէ՛ Աստծո,

ուժը քվե՛ն է համամասնական,

և խլացվում է ճիչն հանապազոր

աղաղակի մեջ մեծամասնական:

Ընտրախաղերը նոր են, բայց փորձված,

ընտրաբարքերը՝ խիստ ավանդական,

այս կյանքը խաղ է՝ սրբազնագործված,

դիցու՛ք՝ թե խաղ է համահայկական:

Խաղի ընթացքը ծանր է ու կայուն,

սա միջնախաղ է՝ պատային վիճակ,

բայց վերջնախաղ է դառնում օրավուր,

խաղացողներն են քանզի ընդմիջակ:

Հպատակները՝ փոքրից մինչև մեծ,

անմիաբան են ու մանրապճեղ,

չարենցյան պատգամն ըստ ինքյան ջրվեց,

զի ասելիքը շա՜տ էր հանճարեղ:

Նպատակները բարձր են ու վսեմ,

իրագործումը խիստ հատվածական,

ուժն հավաքական ցմրուր մսխվեց

մութ հաշիվներում ազգափրկչական:

…Այսպես ապրում ենք կիսված՝ երկուսով,

մեր երկրորդ կեսը այս խաղում չկա,

ու երբ որ բացվեն դռները հուսո՝

մեր անհայտ կեսը լուսաշխարհ կգա:

Մենք դեռ կունենանք ընթացք երկնուղեշ՝

որքան էլ բախտը չար խաղեր չտա,

չի՛մնա բնավ սիրտը երկու կես,

վկա՛ է Աստված ... մեր դեմ խաղ չկա:

Հույս, հավատ և սեր և միասնություն՝

մեծ Դարձի ճամփին կչոքեն մեր դեմ,

անցյալին թողած ինչք ու անձկություն՝

մե՛նք, ոտաբոբիկ, կմտնենք Եդեմ:

Երկպառակության պատը փուլ կգա

դիմակայության մեծ խաղի վերջում,

բարձունքից դիտված անդունդից հսկա՝

մենք դուրս կկորզենք խոնարհված մեր չուն:

Եվ որպես վերջին փրկության նշան՝

հետնաբեմերից գաղջ ու հոգեցունց,

ինքնամաքրված ու լուսապայծառ՝

մենք՝ շարվեշարան կդառնանք մեր տուն:

La chose la plus facile

Chateau — Sat, 29 Oct 2011 16:43:43 GMT

Il est facile de vivre comme un homme,
de s'adonner aux plaisirs hasardeux,
de t'imaginer comme l'un des quêteurs

du pain quotidien et de la chaleur.

Il est plus facile de ne faire que rien,
mais d'ambitionner de grimper plus haut,

et comme la plupart d’enterrer la tête

dans les pénombres des réseaux sociaux.

Plus que facile c'est au lieu de craquer,
si tu ne veux pas d’œuvrer de débit,
d'avoir une somme ronde sur ton comte bancaire
en gagnant le monde par force de crédit.

Chose la plus facile dans cette vie commode,

après la rupture avec Dieu béni,

de se repentir détachés du monde

au nom du Père, Fils et de Saint-Esprit.

Խաղից դուրս` ոչ-ոքի

Chateau — Sun, 30 Jan 2011 01:00:53 GMT

Ո'չ օրենք կա, ո'չ հոգի,

խաղից դուրս են ամենը,

կա ՞ մեկը, որ ամոքի,

անբարեհույս մեր գենը:

Գուցե դու՞ ես այդ մեկը,

բայց լուր չունես տակավին,

ուրիշ ո՞վ կա, ո'չ մեկը`

անապատ է ամայի:

Աշխարհն իր շուրջն է դառնում,

դիցուք` մարդ ես դու մի քիչ,

փակվել ես քո տակառում

խիղճդ խաղաղ ու հանգիստ:

Փոքրացել ես ու մտել,

խփվում ես չորս պատերիդ,

քո մեջ այդ ի՞նչ ես գտել,

այդքան ջերմ ու մտերիմ:

Ե'լ, էլ հերի'ք մրափես,

ո'չ խլուրդ ես, ո'չ հավկուր,

տե'ս թե ինչպես են լափել

շրջակայքը` մաս-մաքուր:

Ոտատեղ իսկ չեն թողել,

որ ծնրադիր աղոթես,

ողբաս բախտը քո դժխեմ

ու աշխարհը նզովես:

Մնա քո մեջ, մի' շեղվիր,

և մի' փորձիր ընկալվել,

ինքդ քո մեջ անթեղվի’ր,

կանթեղվելու չկա բեմ:

Ո'չ օրենք կա, ո'չ հոգի,

խաղից դուրս են ամենը,

ֆուտբո՞լ է սա…, դե չոքի'ր,

երբ ջարդում են ոտքերը:

Նահանջ տարի

Chateau — Sun, 30 Jan 2011 00:51:20 GMT

Նայում եմ քարին` հուզավառվում է,

Նայում եմ ջրին` հօդս է ցնդում.

Նախապատմական ի՞նչ զորություն է

Ծլարձակել իմ տեսադաշտում :

Աչքերիս առաջ հողն ակոսվում է,

Ջուրը հոսում է առվակներով,

Ծիլերն ընձյուղվում ու անգոսնում են`

Ակնթարթային լուծումներով :

Նահանջ տարի է` ձևակերպումը,

Ժամանակն ինքն էլ կուլ է գնում,

Տարին գլորվում, օրը բեկվում է

ակնթարթի մեջ անագորույն :

Կյանքի տարերքը տեղախախտվել է

Ու հավերժության ծուխը մարել,

Հոգեդարձության գործը կարճվել է,

Եվ անիմաստ է աճապարել :

Իմ բնությունն էլ հող է ու ջուր է,

օդ ու կրակի համակցություն,

ուր տիեզերակերտ չորրորդ չափումը

սին երազներ է միայն բուծում :

Նայում եմ հողին` պարապություն է,

Նայում եմ ջրին` մոռացություն,

Կյանքի մակարդն էլ անթոր ծծումբ է,

Որ տրոհվում է, բայց չի լուծվում :

Paris... Benluxe... Terevatap...

Chateau — Sun, 23 Jan 2011 23:31:56 GMT

ՓԱՐԻԶ... ԲԵՆԼՅՈՒՔՍ... ՏԵՐԵՎԱԹԱՓ...

Ծաղիկներն են անշնչացել ձմեռնաբույր հպումից,

տերևները մայթեզերքին կուչ են եկել համորեն,

մարդիկ քայլում են փողոցում` կքած ներքին լարումից

և քաղաքի պատերի տակ մուրացկաններն են շարվել :

Խափանվել է հաղորդակը և կապուղին Էյֆելի

դադարել է հեռարձակել ազդ ու գովազդ երկնառաք,

սպառողների հոծ խմբերը խռնվել են մայթերին`

կազմ ու պատրաստ լափլիզելու ցուցափեղկ ու ցուցանակ:

Օրն էր շաբաթ… Փարիզ, կեսօր… Լուվրի մայթին հարակից,

Ջոկոնդայի ճիշտ թիկունքում եռուզեռ է ձախավեր,

Գներն այստեղ գահավիժել ու ընկել են շեշտակի

և ամբոխը նախահարձակ`խանութներն է պաշարել :

Առուծախ է սրահներում` մի առուփախ առինքնող,

Մուշտակ, կոշիկ ու հանդերձանք ձեռքից-ձեռք են խլխլվում,

Պարագաներն արդուզարդի տարհանվում են արկղերով,

Ու բեռնված ինքնաշարժերն ամենը դուրս են կրում :

Դիցուք, մարդս զուգվի պիտի ու հագնվի նորաձև,

Ինքս էլ հաճախ եմ ճարահատ այս ձեռնարկին մասնակցել,

Գնել եմ ջինս, բաճկոն, փողկապ` հազար ու մի հնոտի

Այսպես հոգիս եմ ավանդել` սաղարթներում անհոգի :

Հոգին մարմնից արտաքսելով` տերևն անցել է գործի,

որոշել է հողագնդին զսպաշապիկ հագցնել,

ծածկել բացվածքն հրվանդանի, պարանոցի ու ծոցի,

և այդպիսով մերկությունը հիմնահատակ թաքցնել :

Այն, որ պարապն ու զբաղմունքը նույն արմատից են սերում,

դրա համար հայոց լեզվում կա ապացույց իրեղեն.

կամ տալիս ես քեզ պարապին կամ ջանադիր պարապում,

ընձյուղվում ես բառ ու բանին տերևի պես նախաստեղծ :

Արդ` նայելով Ջոկոնդայի հագուկապին նկարեն,

Համոզվում եմ, հազար դար էլ, հազար սերունդ էլ անցնեն,

Լոկ տարազն է փոխվել, մարդս նույն պարապն է մնացել,

Նա փոխվել է ոտից-գլուխ, բայց էությունը` երբեք :

Եթեր

Chateau — Fri, 07 Jan 2011 00:27:46 GMT

ԵԹԵՐ

Տիեզերական գաղտնարան`

հրաշքների զարդատուփ,

քեզ այդ ո՞վ է հորինել

այդքան բաց և այդքան խուփ.

ո'չ վերև կա, ո'չ ներքև,

ո'չ իսկ կենտրոն ծանրության,

ա'րդ, որտե՞ղ է զետեղվել

հիմնաքարդ շինության:

Առեղծված ես, որ չունի

ո'չ լուծմունք, ո'չ ապացույց,

վարկածների խաչուղի`

հավիտյանս անմատույց :

Մենք, որ ապրում ենք այստեղ`

զնդանում այս հարկադիր,

միշտ քո լույսին ակնդետ,

քո կոչնակին ունկնդիր,

հիմնաքարն ենք գուցե այն,

որ թրծվում է ու հղկվում`

շաղափվելով շարունակ

գնդաձև իր պատյանում,

և սեղմվելով ինքն իր մեջ`

խտանյութն այս հազվագյուտ

վերածում է սնամեջ

փորձանոթի հողանյութ:

Մեր հաշվին ես օրեցօր

ընդարձակվում շարունակ,

արտահեղվում նորիցնոր`

պարունակ առ պարունակ:

Մենք կորչում ենք, սակայն դու

հորինվում ես վերստին,

կլանելով մակաբույծ

մեր ավիշը կաթնծիր:

Մեր երկուսին շաղկապող

մի մալուխ կա զանգվածեղ,

աներևույթ շոշափող,

զոր կոչի ԵԹԵՐ:

Գաղտնաբառն այս մոգական`

հնում միտք էր ու ոգի,

հաղորդակ էր բացազատ`

տիեզերական կապուղի,

բայց դարձել է անթափանց

պատ ու պատնեշ մշտագոց,

թափոնների գերեզման`

տիեզերական աղբանոց :

Խոր վիրապն է մեզ նետել`

Սանդարամետն անիծյալ,

հանել երկինք` զգետնել

այժմ, միշտ և հավիտյան: